باتوجه به اینکه اطلاع یافتن از میزان چالشی بودن کتاب، دید خوبی به طراحان آموزشی درباره بخش های نیازمند اصلاح می دهد و به معلمان کمک می کند تا به ایجاد تغییرات جزئی در جهت بهبود طرح درس روزانه بپردازند، پژوهش حاضر با هدف تحلیل محتوای کتاب زیست شناسی پایه یازدهم 1399-1400 براساس روش رومی انجام گرفته است. جامعه آماری مورد بررسی در این پژوهش شامل متن، تصاویر، سوالات و فعالیت ها می باشد. به منظور اطمینان بیشتر از نتایج حاصل از پژوهش، یک پرسشنامه تهیه گردید و در اختیار 10 دانشجومعلم آموزش زیست شناسی قرار گرفت. به طور تصادفی 300 مورد متنی، 45 مورد سوالی و 45 تصویر انتخاب گردید. براساس نتایج به دست آمده ضریب درگیری برای متن و تصاویر به ترتیب 29/0 و صفر به دست آمد که بیانگر این مطلب است که متن و تصاویر این کتاب غیرفعال می باشد. ضریب درگیری سوالات 79/1بوده و سوالات بیش از حد فعال اند. شاخص فعالیت محور بودن این کتاب 43/0 می باشد که در بازه قابل قبول ویلیام رومی قرار دارد. میانگین ضریب درگیری متن، سوالات، تصاویر و فعالیت محور بودن 62/0 است که نشان دهنده این است که محتوای کتاب زیست شناسی یازدهم در مجموع فعال و پویا می باشد.

موضوع این مقاله در حوزه ادبیات تطبیقی و بررسی و تحلیل اثرپذیری ادیبان، متفکران و مترجمان از آثار ادب پارسی به ویژه آثار مهم مولاناست. در این بررسی کوشیده ایم با بزرگان ادب انگلیسی و آمریکایی که آثار مهمی از طریق ترجمه یا اقتباس تدوین کرده اند و در شناسایی و شناساندن ادبیات فارسی به ویژه شعر مولانا در کشورهای انگلیسی زبان همت گمارده اند، آشنا شویم.از قرن هجدهم توجه به ادبیات فارسی آغاز گردید و به ترجمه و اقتباس از آثار ادب فارسی پرداخته شد. رویکرد به آثار مولانا هم بسیار مهم تلقی شد. تعالی گرایان انگلیسی و آمریکایی مکتب تعالی گرایی را با مطالعه و تحقیق در آثار مولوی، به کمال رسانیدند. در اواخر قرن نوزدهم گزیده متون شرقی با همت مانکار دانیل کانوی انتشار یافت. پاره ای از داستان های مثنوی، آرمان های اخلاقی و رفتاری را در جامعه انگلیسی و آمریکایی مطرح کرده است. ویلیام، آر، آلگر نخستین گلچین آمریکایی ادبیات شرقی را منتشر ساخت. ادوارد. جی. براون مقدمه منثور دفتر اول مثنوی را به انگلیسی ترجمه نمود. رینولد الین نیکلسون هم هشت جلد کتاب در شرح مثنوی تالیف نمود و پانزده سال از عمرش را بدین مهم اختصاص داد. آرتور جی. آربری یکی دیگر از متفکران بزرگ در مطالعات مولوی پژوهی به شمار می آید. جیمز جی. کوان مدرس هنر، پنجاه شعر برگزیده نیکلسون را از دیوان شمس تبریزی، در ساختار شعر نو بازنویسی کرده است. اندرو هاروی آثاری در بزرگداشت مولوی، بازآفرینی اشعار او، از جمله شعله سخنگو، نور در نور و دیگر کتاب هایی که همه درباره مولاناست، منتشر کرده است.

مثنوی را قرآن منظوم هم نامیده اند. به این اعتبار که سرشار از آیات قرآن کریم است و ذهن و زبان مولوی را بیش از هر چیز قرآن شکل بخشیده است. رویکرد مولوی به آیات به چهار گونه بوده است: 1- اقتباس لفظی 2- اقتباس معنوی 3- تفسیر 4- تاویل. در این مقاله به دو گونه اخیر اشاره می شود که آیا مولوی تماما دست به تاویل زده است یا تفسیر؟ تاویل از نگاه مولوی چه شرایط و خاستگاه هایی دارد؟

در ادبیات فارسی کم تر متنی را می توان یافت که همچون مثنوی نسبت به موضوع ارتباط و مسائل آن این همه حساس باشد. در واقع بخش هایی از مثنوعی نقش فرا ارتباطی دارد. عوامل تشکیل دهنده هر کنش ارتباط زبانی عبارت اند از: فرستنده، پیام، گیرنده، زمینه، تماس و رمز. هر کدام از این عناصر شش گانه کارکرد متفاوتی دارد که به ترتیب از این قرارند: عاطفی، ادبی، انگیزشی، ارجاعی، همدلانه، و فرازبانی، در هر کنش ارتباط زبانی یکی از این کارکردها بر بقیه برتری و چیرگی دارد. در مثنوی مولوی، که متنی از نوع ادبیات تعلیمی است، بیش از همه کارکرد ارجاعی و انگیزشی برجستگی دارد. از آن جا که مثنوی متنی روایی است، جز الگوی ارتباطی "مؤلف - متن - خواننده"، دو الگوی ارتباطی دیگر نیز در درون متن وجود دارد. یکی موقعیت ارتباط روایی میان راوی و مخاطب روایت، و دیگری میان شخصیت های داستانی که با هم گفت و گو و مراوده دارند.

حیرت در عرفان یکی از هفت منازل سیر و سلوک است و می تواند سالک را به حقیقت رهنمون گردد. مولانا به عنوان بزرگترین معلم عرفان دیدگاه فراگیری نسبت به حیرت دارد و آن را به حیرت ممدوح و مذموم تقسیم نموده و همچنین حیرت را در مورد ذات الهی ناپسند به شمار می آورد، اما حیرت را چون عشق، تکامل بخش خوانده و عارف را در مرحله حیرانی در برزخی بین هستی و نیستی ترسیم نموده که تنها در زمانی از این سرگشتگی رها می شود که روح او به سوی حقیقت پرواز نماید و آرام گیرد. همچنین حیرت راستین را از حیرت دروغین جدا نموده و در حکایاتی متعدد مدعیان دروغین را رسوا کرده است. انگیزه های حیرت را نیز بر شمرده که مهمترین عامل ایجاد آن را مشاهده جمال الهی می داند.

برخی ـ مانند جان هیک ـ مولانا را پلورالیست دینی، بلکه بنیانگذار پلورالیسم دینی می انگارند. به دلائل مختلف این انگاره صحیح نیست. در انتساب یک نظر به یک شخص، باید به قرائن و قواعد تحلیل شخصیت و نیز مجموعه تفکرات او توجه کافی کرد. با توجه به این که:ـ مولانا یک شخصیت موحد مسلمان است؛ او به شدت بر حقانیت تام اسلام پای می فشرد؛ یک فیلسوف عقلگرا و واقع گراست، یک شرقی است و به دوره فکری ماقبل کانتی تعلق دارد.ـ علاوه بر این که با صراحت، بر شمولگرایی و گاه بر انحصارگرایی، در آثار و اشعار خود اصرار می ورزد و دیگر ادیان ـ جز اسلام ـ را منسوخ می داند و تخطئه می نماید، او نمی تواند پلورالیست باشد.در این مقاله، شواهدی که برای انتساب کثرت گرایی دینی به مولانا بدانها تمسک شده، مورد بررسی و تفسیر دقیق قرار گرفته، و مولف نشان داده است که تفسیرهای تکثرگرایانه از اشعار و آثار مولانا قابل دفاع نیستند.

هدف پژوهش حاضر، تحلیل محتوای فصل دوم از کتاب شیمی پایة دهم (ردپای گازها در زندگی) چاپ 1400 از لحاظ فعال یا غیرفعال بودن محتوا به روش ویلیام رومی است. همچنین، برای رسیدن به نتایج دقیق و قابل اعتماد، کل محتوای فصل دوم (ردپای گازها در زندگی) بررسی شد. ابزار تحقیق سیاهة تحلیل براساس روش ویلیام رومی است که پس از تهیه و انجام دادن یک نمونه از آن، روایی آن بر اساس مقالات معتبر داخلی، بررسی و تأیید شد. محتوای کل فصل شامل متن، تصاویر و پرسش ها بوده و بر اساس سیاهة تحلیل بررسی شد. فصل دوم کتاب شیمی 1 پایه دهم (ردپای گاز ها در زندگی) چاپ 1400 شامل 48 صفحه است که دارای 551 واحد متن، 96 واحد غیرنوشتاری (تصاویر) و 67 واحد پرسش است. نتایج نشان داد ضریب درگیری در خارج از بازة 4/0 تا 5/1 بوده که بر اساس روش ویلیام رومی، این فصل از کتاب، فراتر از توانایی دانش آموزان نوشته شده است. آنچه که امروزه، بیش از هر چیز مورد توجه مؤلفان و کارشناسان تهیه و تولید کتب درسی شیمی قرار گرفته است، تغییر رویکرد آموزش علوم در سطح جهانی و مسئله به روز نگه داشتن محتوای کتاب های درسی شیمی به شیوه ای که بتوان دانش آموزان را با دانش ها، مهارت ها و نگرش هایی درگیر نمود، که هرچه بیشتر، آنها را با تغییرات و تحولات زندگی کنونی هماهنگ و همراه سازد؛ لذا اگر متون، تصاویر و پرسش ها به گونه ای باشند که سبب فعال شدن قوة تفکر و خلاقیت دانش آموز شوند، تأثیر بسزایی در یادگیری خواهند داشت.

پژوهش حاضر با هدف بررسی سطح تناسب و ضریب تقویت پژوهشگری کتاب مطالعات اجتماعی پایه نهم تحصیلی صورت پذیرفت. جامعه آماری مورد مطالعه، کتاب مطالعات اجتماعی پایه نهم دوره اول متوسطه و نمونه آماری، بخش جغرافیای آن است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی و از نوع تحلیل محتوا می باشد. در ابتدا، میزان تناسب محتوای نمونه آماری با پایه تحصیلی مربوطه با استفاده از روش کانینگ مورد بررسی قرار گرفت. سپس محتوای نمونه آماری در سه حوزه متن، تصاویر و پرسش با استفاده از روش ویلیام رومی از منظر فعال، غیر فعال و یا خنثی بودن بررسی و سپس ضریب اهمیت هر یک از مقوله های ده گانه مورد مطالعه با استفاده از روش آنتروپی شانون تعیین شد. نتایج حاصل از به کارگیری روش کانینگ نشان داد که بخش جغرافیای کتاب مطالعات اجتماعی نهم به دلیل کسب میانگین سطح دشواری 7/14 برای پایه تحصیلی نهم نامناسب است. نتایج حاصل از به کارگیری روش ویلیام رومی نیز نشان داد که محتوای نمونه آماری مطلعات در دو حوزه متن و تصویر غیر فعال و در حوزه سؤالات به گونه فعال طراحی شده است. بر طبق نتایج به دست آمده از به کارگیری روش آنتروپی شانون، در هر سه حوزه متن، تصویر و سؤالات میزان اهمیت مقوله های فعال کمتر از مقوله های غیرفعال است.